Jazda po narkotykach

Jazda po narkotykach może prowadzić do odpowiedzialności karnej za przestępstwo albo wykroczenie oraz skutkować utratą prawa jazdy. Istnieją możliwości uniknięcia utraty prawa jazdy za jazdę po użyciu narkotyków albo pod wpływem narkotyków.

Jazda po narkotykach – przestępstwo albo wykroczenie

Jazda po narkotykach może stanowić albo przestępstwo, albo wykroczenie. O rodzaju odpowiedzialności karnej decydować będzie stężenie narkotyków w organizmie kierowcy.

W przypadku wykroczenia karalne jest prowadzenie pojazdu po użyciu środków podobnie działających do alkoholu. Natomiast w przypadku przestępstwa karalne jest prowadzenie pod wpływem środka odurzającego.

Zob. art. 87 § 1 Kodeksu wykroczeń, art. 178a § 1 Kodeksu karnego.

Jazda po narkotykach – środki podobnie działające do alkoholu i środki odurzające

Określenia środki podobnie działające do alkoholu oraz środki odurzające w praktyce spraw o jazdę po narkotykach odnoszą się do powszechnie znanych narkotyków, m.in. marihuany, amfetaminy, kokainy. Negatywnie oddziałują one na ośrodkowy układ nerwowy i obniżają sprawność psychofizyczną sprawcy.

Obszerna definicja środków odurzających znajduje się w art. 4 pkt 26 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii. Środkami podobnie działającymi do alkoholu, zgodnie z rozporządzeniem ministra zdrowia w sprawie wykazu środków podobnie działających do alkoholu (…), są opioidy (np. morfina, heroina), amfetamina i jej analogi, kokaina, tetrahydrokannabinole (THC, marihuana) oraz benzodiazepiny (np. leki uspokajające, nasenne, przeciwlękowe).

Jazda po użyciu narkotyków albo jazda pod wpływem narkotyków

Brak ustawowej definicji stanu po użyciu oraz stanu pod wpływem w odniesieniu do narkotyków ma swoje konsekwencje procesowe. Organy ścigania muszą stwierdzić obecność i stężenie narkotyków w organizmie sprawcy oraz realny wpływ narkotyków na sprawność psychomotoryczną kierującego pojazdem podczas jego prowadzenia i na podstawie tego ustalić, czy kierujący znajdował się w stanie po użyciu narkotyków (odpowiedzialność za wykroczenie), czy w stanie pod wpływem narkotyków (odpowiedzialność za przestępstwo)

Stwierdzenie obecności i stężenia narkotyków w organizmie sprawcy

Gdy funkcjonariusze powezmą podejrzenie, że kierujący może kierować po narkotykach, poddadzą go badaniu testerem narkotykowym. Tester może wykazać obecność narkotyków w organizmie – nie wykaże natomiast ich stężenia w organizmie. Do ustalenia stężenia narkotyków w organizmie konieczne jest toksykologiczne badanie krwi. Dlatego funkcjonariusze zatrzymają kierującego i udadzą się z nim do placówki medycznej celem pobrania krwi do badania.

Ustalenie realnego wpływu narkotyków na sprawcę

Stwierdzenie realnego wpływu narkotyków na sprawcę następuje w oparciu o wyniki toksykologicznych badań krwi oraz spostrzeżenia dotyczące objawów uzasadniających podejrzenie użycia przez sprawcę narkotyków.

Może Cię zainteresować

Sukces apelacji w sprawie jazdy po narkotykach

Dowiedz się więcej

Wyniki toksykologicznych badań krwi

Wyniki toksykologicznych badań krwi dają konkretną wartość stężenia określonego narkotyku w organizmie kierującego. Konkretna wartość ma znaczenie w kontekście ustalenia, czy kierujący znajdował się w stanie po użyciu narkotyków (odpowiedzialność za wykroczenie), czy w stanie pod wpływem narkotyków (odpowiedzialność za przestępstwo).

Określenie konkretnej wartości stężenia narkotyków wymaga wiadomości specjalnych. Dlatego w toku postępowania zasięgana jest opinia biegłego z zakresu toksykologii sądowej.

Stan po użyciu albo stan pod wpływem – propozycja naukowa

Naukowcy podjęli próbę określenia progów dla stanu po użyciu i stanu pod wpływem środków działających podobnie do alkoholu dla potrzeb opiniowania dla celów sądowych. Przedstawia je poniższa tabela (w ng/ml):

Źródło: Wicka M., Chołbiński P., Kwiatkowska D., Pokrywka A., Wykrywanie substancji psychotropowych we krwi metodą LC/MS/MS, Problemy Kryminalistyki 284(2) 2014

Należy jednak podkreślić, że jest to jedynie propozycja. Nie jest ona wiążąca dla sądu.

(…) w polskim systemie prawnym dla środków podobnie działających do alkoholu nie ma zdefiniowanych progów – jak w przypadku alkoholu, powyżej których można by podjąć decyzję o użyciu określeń pod wpływem lub po użyciu. Alkohol etylowy i kokaina są związkami o odmiennej budowie i działaniu, w związku z czym nie jest możliwe bezpośrednie porównywanie ich stężeń we krwi. Odniesienie powyższych informacji do aktualnego stanu prawnego i orzeczenie, czy osoba podejrzana znajdowała się w stanie po użyciu czy też pod wpływem, a co za tym idzie ocena kwalifikacji czynu, wciąż należy do organu procesowego
– fragment opinii biegłego z zakresu toksykologii sądowej

Sąd musi samodzielnie ustalić, czy kierujący znajdował się po użyciu albo pod wpływem, opierając się nie tylko na konkretnej wartości wyniku badania toksykologicznego, ale również na spostrzeżeniach dotyczących sprawcy.

Spostrzeżenia dotyczące kierującego po narkotykach

Na znajdowanie się pod wpływem narkotyków może wskazywać np. bełkotliwa mowa, rozszerzone źrenice, nadpobudliwość czy opóźnione reakcje kierującego.

Powyższe spostrzeżenia czynią osoby biorące udział w czynnościach postępowania, przede wszystkim funkcjonariusze oraz lekarze lub osoby przeprowadzające badanie krwi lub moczu. Mogą to być również osoby postronne (pasażerowie, inni świadkowie). Spostrzeżenia te są zawierane m.in. w notatkach służbowych, zeznaniach świadków, protokołach badań śliny, krwi, moczu.

Jazda po narkotykach – odpowiedzialność

W pewnym uproszczeniu odpowiedzialność za jazdę po narkotykach przedstawia się następująco:

*przez oznaczalność rozumiemy taką wartość stężenia narkotyku, powyżej której w ogóle możliwe jest stwierdzenie jego obecności w organizmie (zobacz dolne wartości dla stanu po użyciu w tabeli powyżej);
**brak wpływu albo wpływ narkotyku na zachowanie kierującego

Jazda po narkotykach – umyślność

Kierujący może ponosić wyłącznie odpowiedzialność za umyślną jazdę po narkotykach. Umyślność oznacza, że kierujący ma zamiar popełnienia wykroczenia lub przestępstwa – chce prowadzić pojazd po narkotykach, albo przewidując, że spożyte narkotyki nie zdążyły się jeszcze uwolnić z jego organizmu, godzi się na prowadzenie w takim stanie.

Chodzi o możliwość uświadomienia sobie przez kierowcę faktu spożycia narkotyków oraz ich potencjalnego wpływu na organizm sprawcy. Ta świadomość ma znaczenie w kontekście podjęcia decyzji o prowadzeniu pojazdu mechanicznego.

Narkotyki nie uwalniają się z organizmu w sposób podobny do alkoholu, dlatego kwestia umyślności w sprawach jazdy po narkotykach jest istotna i bardziej złożona. Nieumyślność uniemożliwia pociągnięcie kierującego do odpowiedzialności karnej.

Kary za jazdę po narkotykach

Kara za wykroczenie jazdy po użyciu narkotyków

Wykroczenie jazdy po użyciu narkotyków zagrożone jest karą aresztu albo karą grzywny nie niższą niż 50 złotych (do 5.000 złotych).

Mandat za wykroczenie jazdy po użyciu narkotyków

Kierujący pojazdem w stanie po użyciu narkotyków nie może zostać ukarany mandatem, ponieważ za to wykroczenie obok kary co do zasady jest także orzekany środek karny zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych.

Środek karny w stosunku do kierującego po użyciu narkotyków może orzec tylko sąd. Dlatego w sprawie jazdy po użyciu narkotyków zostanie skierowany do sądu wniosek o ukaranie.

Kara za przestępstwo jazdy pod wpływem narkotyków

Przestępstwo jazdy pod wpływem narkotyków zagrożone jest karą grzywny, ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat 2.

Warto zapamiętać, że postępowanie karne o przestępstwo jazdy pod wpływem narkotyków może być warunkowo umorzone.

Odpowiedzialność karna za ponowną jazdę po narkotykach jest znacznie surowsza.

Dowiedz się więcej o przestępstwie ponownej jazdy po narkotykach.

Jazda po narkotykach – zakaz prowadzenia pojazdów

W sprawie jazdy po użyciu narkotyków lub w stanie nietrzeźwości w praktyce największą dolegliwość dla kierującego stanowi środek karny – zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych.

Środek karny – zakaz prowadzenia pojazdów jest orzekany przez sąd obowiązkowo, zarówno w przypadku wykroczenia jak i przestępstwa. Zestawienie okresów trwania zakazu prowadzenia pojazdów przedstawia tabela:

Jazda po narkotykach – jak uniknąć utraty prawa jazdy?

Jazda po narkotykach – warunkowe umorzenie postępowania karnego

Sprawa o przestępstwo jazdy pod wpływem narkotyków może zostać warunkowo umorzona.

Umarzając warunkowo postępowanie karne sąd może – nie musi – orzec zakaz prowadzenia pojazdów na okres do lat 2. Takie rozstrzygnięcie zależy jednak od uznania sądu. Co istotne, warunkowe umorzenie stwarza możliwość orzeczenia zakazu prowadzenia pojazdów w wymiarze niższym aniżeli w przypadku skazania za to przestępstwo.

Jazda po użyciu narkotyków – odstąpienie od orzeczenia środka karnego

W prawie wykroczeń nie ma odpowiednika instytucji warunkowego umorzenia postępowania.

Aby kierowca mógł zachować prawo jazdy w sprawie o wykroczenie jazdy po użyciu narkotyków konieczne jest skorzystanie przez sąd do instytucji nadzwyczajnego złagodzenia odpowiedzialności. Tylko ta instytucja daje sądowi możliwość odstąpienia od wymierzenia środka karnego zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych.

Jeżeli w sprawie jazdy po narkotykach został orzeczony zakaz prowadzenia pojazdów, w postępowaniu wykonawczym można starać się o wcześniejsze odzyskanie prawa jazdy.

Jazda po narkotykach – świadczenie pieniężne

Gdy sąd skarze kierującego za przestępstwo jazdy pod wpływem narkotyków, orzeknie także środek karny w postaci świadczenia pieniężnego na rzecz Funduszu Pomocy Pokrzywdzonym oraz Pomocy Postpenitencjarnej, w wysokości od 5.000 do 60.000 złotych.

W przypadku warunkowego umorzenia postępowania karnego w sprawie o przestępstwo jazdy po narkotykach orzeczenie świadczenia pieniężnego jest możliwe (nie konieczne) i zależy od uznania sądu.

W sprawie o wykroczenie jazdy po użyciu narkotyków nie ma obowiązku orzeczenia tego środka karnego.

Jazda po narkotykach – statystyki

W latach 2013-2017 ujawniono następującą liczbę kierujących pojazdami w stanie po użyciu alkoholu lub podobnie działającego środka (wykroczenie, art. 87 § 1 Kodeksu wykroczeń) i w stanie nietrzeźwości lub pod wpływem środka odurzającego (przestępstwo, art. 178a § 1 Kodeksu karnego):

Źródło: Wypadki drogowe – raporty roczne, statystyka.policja.pl

To znaczy, że od 2015 roku nastąpił spadek liczby ujawnionych kierujących po alkoholu lub pod wpływem narkotyków. Obserwowana tendencja spadkowa może mieć związek z zaostrzeniem odpowiedzialności karnej za przestępstwo, który wtedy nastąpił.

Statystyki ukazują również znacznie większą liczbę przestępstw w stosunku do wykroczeń. Jest to konsekwencja cienkiej granicy odpowiedzialności, która je dzieli. Granicy niekorzystnej dla kierujących pojazdami.

---

Kancelaria posiada duże doświadczenie w sprawach karnych ruchu drogowego, w tym o przestępstwo i wykroczenie jazdy po narkotykach. Jeżeli poszukujesz pomocy prawnej w takiej sprawie karnej, skontaktuj się z kancelarią.

Może Cię zainteresować

Sukces apelacji w sprawie jazdy po narkotykach

Dowiedz się więcej